„Bohaterowie naszej przeszłości”: film dokumentalny „Marian Rejewski 1905 – 1980” – projekcje w kinie studyjnym „Paradox” w Centrum Młodzieży

Centrum Młodzieży im. dr Henryka Jordana zorganizowało wraz z Dzielnicą Pierwszą Miasta Krakowa i Muzeum Armii Krajowej im. Generała Augusta Emila Fieldorfa „Nila” kolejne pokazy filmu z cyklu „Bohaterowie naszej przeszłości”.

Prezentowany przez nas film dokumentalny „Marian Rejewski 1905-1980” na podstawie scenariusza i w reżyserii Andrzeja Tomczaka wyprodukowała Telewizja Polska.

Bohaterami z którymi w tym roku zapoznaliśmy młodzież są: Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy Różycki – polscy kryptolodzy, którzy jako pierwsi złamali szyfr „Enigmy”.


Foto: Marian Rejewski, Henryk Zygalski, Jerzy Różycki

Pierwsze spotkanie z filmem o Marianie Rejewskim odbyło się w Muzeum Armii Krajowej 18 listopada 2015 r. Wzięły w nim udział:

  • Gimnazjum nr 1
  • X Liceum Ogólnokształcące
  • Zespół Szkół Przemysłu Spożywczego

Kolejne projekcje dokumentu odbyły się w kinie studyjnym „Paradox”:

  • 20.11.2015 r. – dla Gimnazjum nr 82
  • 23.11.2015 r. – dla Szkoły Społecznej im. X. B. W. Ignacego Krasickiego
  • 24.11.2015 r. – dla XX Liceum Ogólnokształcącego
  • 25.11.2015 r. – dla XXVII Liceum Ogólnokształcącego
  • 26.11.2015 r. – dla Gimnazjum nr 4

Organizatorzy:

  • Centrum Młodzieży im. dr Henryka Jordana
  • Dzielnica Pierwsza Miasta Krakowa
  • Muzeum Armii Krajowej im. Generała Augusta Emila Fieldorfa „Nila”

Marian Adam Rejewski


Foto: Marian Rejewski
(fotografia prawdopodobnie z 1932 roku, kiedy po raz pierwszy złamał szyfr Enigmy)

Motto:

„Czasami ludzie po których najmniej się tego spodziewamy,
robią rzeczy niewyobrażalne”.
(cytat z filmu „Gra tajemnic”)

Urodził się 16 sierpnia 1905 w Bydgoszczy, zmarł 13 lutego 1980 w Warszawie – polski matematyk i kryptolog, który w 1932 roku złamał szyfr Enigmy, najważniejszej maszyny szyfrującej używanej przez hitlerowskie Niemcy, porucznik Armii Polskiej w Wielkiej Brytanii. Sukces Rejewskiego i współpracujących z nim kryptologów z Biura Szyfrów, między innymi Henryka Zygalskiego i Jerzego Różyckiego, umożliwił odczytywanie przez Brytyjczyków zaszyfrowanej korespondencji niemieckiej podczas II wojny światowej przyczyniając się do wygrania wojny przez aliantów.

W 1929 roku podczas studiów matematycznych na Uniwersytecie Poznańskim Rejewski został skierowany przez profesora Zdzisława Krygowskiego na tajny kurs kryptologii, którego organizatorem było Biuro Szyfrów Oddziału II Sztabu Głównego WP. Jesienią 1930 roku utworzono w Poznaniu filię Biura Szyfrów, w której zatrudniono między innymi Mariana Rejewskiego. Dwa lata później filia została rozwiązana, a od 1 września 1932 wszystkie prace kryptologiczne przeniesiono do warszawskiego Biura Szyfrów Sztabu Głównego Wojska Polskiego. Od września 1932 roku Rejewski zaczął pracować nad Enigmą w ciągu kilku tygodni odkrywając sposób okablowania wirników niemieckiej maszyny szyfrującej. Następnie wraz z kolegami ze studiów Różyckim i Zygalskim opracował techniki umożliwiające regularne odczytywanie szyfrogramów z Enigmy. Wkład Rejewskiego w złamanie kodu Enigmy polegał na opracowaniu katalogu kart i cyklometru, a po zmianie sposobu kodowania w 1938 roku zaprojektowaniu bomby kryptologicznej.

Na pięć tygodni przed napadem Niemiec na Polskę w 1939 roku Rejewski wraz z zespołem innych kryptologów i pracowników Biura Szyfrów zaprezentowali sposób deszyfrowania i kopię Enigmy przedstawicielom brytyjskiego i francuskiego wywiadu wojskowego. Krótko po wybuchu wojny polscy kryptolodzy ewakuowali się przez Rumunię do Francji, gdzie nadal, we współpracy z Francuzami i Brytyjczykami prowadzili prace nad dekryptażem niemieckiej korespondencji. Po raz kolejny zostali zmuszeni do ewakuacji w czerwcu 1940 roku po kapitulacji Francji, aby już po kilku miesiącach powrócić do kontrolowanej przez rząd Vichy części kraju i wznowić pracę. Po wkroczeniu Niemiec do południowej Francji 9 listopada 1942 Rejewski i Zygalski przedostali się przez Hiszpanię, Portugalię i Gibraltar do Wielkiej Brytanii, gdzie rozpoczęli pracę w jednostce radiowej Sztabu Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych w Stanmore-Boxmoor pod Londynem, nadal prowadząc pracę nad dekryptażem mniej skomplikowanych szyfrów niemieckich. Po zakończeniu działań wojennych Marian Rejewski powrócił w 1946 roku do Polski, gdzie pracował jako urzędnik w bydgoskich fabrykach. Dopiero w 1967 roku ujawnił swój udział w złamaniu szyfru Enigmy i napisał wspomnienia, które zdeponował w ówczesnym Wojskowym Instytucie Historycznym.

Życiorys Mariana Rejewskiego – przedruk z Wikipedii.


Zobacz galerię

Zobacz informacje o projekcji filmu w Muzeum AK

Zobacz informacje o projekcie „Bohaterowie naszej przeszłości” – 2014 r.